در یک خط
beau-pèreهم یعنی پدرزن، هم پدرخوانده — و کلِ نظامِ نسبتهای فرانسه با همین پیشوند ساخته میشود.
اسمها
خانوادهی نزدیک
| فرانسه | تلفظ | فارسی | سطح |
|---|---|---|---|
la famille | /fa.mij/ | خانواده | A1 |
les parents (م.ج) | /pa.ʁɑ̃/ | والدین | A1 |
le père | /pɛʁ/ | پدر | A1 |
la mère | /mɛʁ/ | مادر | A1 |
le fils | /fis/ | پسر (فرزند) | A1 |
la fille | /fij/ | دختر | A1 |
le frère | /fʁɛʁ/ | برادر | A1 |
la sœur | /sœʁ/ | خواهر | A1 |
l'enfant (م) | /ɑ̃.fɑ̃/ | بچه | A1 |
le bébé | /be.be/ | نوزاد | A1 |
le mari | /ma.ʁi/ | شوهر | A1 |
la femme | /fam/ | زن، همسر | A1 |
l'époux l'épouse | /e.pu/ · /e.puz/ | همسر (رسمی) | B1 |
le fils/fis/ خوانده میشود — آنlخوانده نمیشود وsخوانده میشود. برعکسِ انتظار.
la femme/fam/ است، نه /fɛm/ — یکی از معدود کلمههایی کهemmeدر آن صدای /am/ میدهد.
نسلهای دیگر
| فرانسه | تلفظ | فارسی |
|---|---|---|
le grand-père | /ɡʁɑ̃ pɛʁ/ | پدربزرگ |
la grand-mère | /ɡʁɑ̃ mɛʁ/ | مادربزرگ |
les grands-parents | /ɡʁɑ̃ pa.ʁɑ̃/ | پدربزرگ و مادربزرگ |
le petit-fils | /pə.ti fis/ | نوه (پسر) |
la petite-fille | /pə.tit fij/ | نوه (دختر) |
les petits-enfants | /pə.ti.z‿ɑ̃.fɑ̃/ | نوهها |
l'oncle (م) | /ɔ̃kl/ | عمو، دایی |
la tante | /tɑ̃t/ | عمه، خاله |
le cousin la cousine | /ku.zɛ̃/ · /ku.zin/ | پسرعمو، دخترعمو |
le neveu | /nə.vø/ | برادرزاده، خواهرزاده (پسر) |
la nièce | /njɛs/ | برادرزاده، خواهرزاده (دختر) |
فرانسه بین عمو و دایی فرق نمیگذارد — هر دو
oncle. اگر لازم باشد اضافه میکنند:mon oncle paternel/maternel.
با ازدواج — پیشوند beau- و belle-
| فرانسه | تلفظ | فارسی |
|---|---|---|
le beau-père | /bo pɛʁ/ | پدرزن، پدرشوهر — یا ناپدری |
la belle-mère | /bɛl mɛʁ/ | مادرزن، مادرشوهر — یا نامادری |
le beau-frère | /bo fʁɛʁ/ | برادرزن، برادرشوهر، شوهرخواهر |
la belle-sœur | /bɛl sœʁ/ | خواهرزن، خواهرشوهر، زنبرادر |
le beau-fils le gendre | /bo.fis/ · /ʒɑ̃dʁ/ | داماد |
la belle-fille la bru | /bɛl.fij/ · /bʁy/ | عروس |
les beaux-parents | /bo pa.ʁɑ̃/ | پدر و مادرِ همسر |
le demi-frère | /də.mi fʁɛʁ/ | برادر ناتنی |
la demi-sœur | /də.mi sœʁ/ | خواهر ناتنی |
beau-pèreواقعاً دو معنی دارد و فرانسه ابهامش را نمیشکند. از بافت فهمیده میشود.
فعلهای این حوزه
| فعل | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
se marier avec | /sə ma.ʁje/ | ازدواج کردن با |
épouser | /e.pu.ze/ | به همسری گرفتن |
divorcer de | /di.vɔʁ.se də/ | طلاق گرفتن از |
avoir des enfants | /a.vwaʁ dez ɑ̃.fɑ̃/ | بچه داشتن |
élever | /el.ve/ | بزرگ کردن |
s'occuper de | /sɔ.ky.pe də/ | مراقبت کردن از |
ressembler à | /ʁə.sɑ̃.ble a/ | شبیه بودن به |
s'entendre avec | /sɑ̃.tɑ̃dʁ/ | با کسی کنار آمدن |
rendre visite à | /ʁɑ̃dʁ vi.zit/ | به دیدنِ کسی رفتن |
attendre un enfant | /a.tɑ̃dʁ œ̃n ɑ̃.fɑ̃/ | باردار بودن |
صفتها
| مذکر | مؤنث | معنی |
|---|---|---|
aîné /ɛ.ne/ | aînée /ɛ.ne/ | بزرگتر (فرزند) |
cadet /ka.dɛ/ | cadette /ka.dɛt/ | کوچکتر |
unique /y.nik/ | unique /y.nik/ | تک (فرزند) |
jumeau /ʒy.mo/ | jumelle /ʒy.mɛl/ | دوقلو |
adoptif /a.dɔp.tif/ | adoptive /a.dɔp.tiv/ | خوانده |
proche /pʁɔʃ/ | proche /pʁɔʃ/ | نزدیک |
éloigné /e.lwa.ɲe/ | éloignée /e.lwa.ɲe/ | دور |
nombreux /nɔ̃.bʁø/ | nombreuse /nɔ̃.bʁøz/ | پرجمعیت |
عبارتهای ثابت
| فرانسه | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
Vous avez des enfants ? | /vuz a.ve dez ɑ̃.fɑ̃/ | بچه دارید؟ |
Je suis fils unique. | /ʒə sɥi fis y.nik/ | تکفرزندم |
une famille nombreuse | /fa.mij nɔ̃.bʁøz/ | خانوادهی پرجمعیت |
Il ressemble à son père. | /il ʁə.sɑ̃bl a sɔ̃ pɛʁ/ | شبیه پدرش است |
Je m'entends bien avec… | /ʒə mɑ̃.tɑ̃ bjɛ̃n a.vɛk/ | با … خوب کنار میآیم |
mon frère aîné | /mɔ̃ fʁɛʁ ɛ.ne/ | برادر بزرگترم |
de la part de | /də la paʁ də/ | از طرفِ |
côté paternel | /ko.te pa.tɛʁ.nɛl/ | از طرف پدری |
l'arbre généalogique | /aʁbʁ ʒe.ne.a.lɔ.ʒik/ | شجرهنامه |
تلهها
| تله | توضیح |
|---|---|
le fils /fis/ | l خوانده نمیشود، s خوانده میشود. les fils هم /le fis/ — مفرد و جمع یکسان. |
la femme /fam/ | یکی از معدود کلمههایی که emme در آن صدای /am/ میدهد. |
les parents دو معنی دارد | «والدین» و «خویشاوندان». معمولاً والدین. |
beau- هم ازدواج است هم ناتنی | فرانسه این دو را جدا نمیکند. |
grand-mère بدون e | grand، نه grande — یک بازماندهی تاریخی. در noms-composes. |
enfant مذکر است حتی برای دختر | un enfant — ولی صفتش میتواند مؤنث شود: une enfant sage. |
ma femme یعنی همسرم | une femme یعنی یک زن. حرف تعریف معنی را عوض میکند. |
چرا فرانسه نسبتها را کم تفکیک میکند
هر زبانی آنچه برایش مهم است را تفکیک میکند
فارسی برای خواهر و برادرِ پدر و مادر چهار کلمه دارد: عمو، دایی، عمه، خاله.
فرانسه دو تا: oncle, tante.
و انگلیسی هم دو تا: uncle, aunt.
این تفاوت اتفاقی نیست. در جامعههایی که خویشاوندیِ پدری و مادری نقشهای متفاوتی داشته — در ارث، در ازدواج، در تعهد — زبان آنها را تفکیک کرده.
و برعکس: فرانسه چیزهایی را تفکیک میکند که فارسی نمیکند.
| فرانسه | فارسی | تلفظ |
|---|---|---|
cousin / cousine | پسرعمو و دخترعمو — جنسیت | /ku.zɛ̃/ · /ku.zin/ |
neveu / nièce | برادرزاده — جنسیت | /nə.vø/ · /njɛs/ |
aîné / cadet | ترتیبِ تولد، یک کلمه | /ɛ.ne/ · /ka.dɛ/ |
نکتهی عملی: وقتی میخواهی «دایی» بگویی، دنبالِ معادلِ دقیق نگرد. mon oncle بگو، و اگر مهم بود اضافه کن: le frère de ma mère.
همین برای «عروس» و «داماد»: belle-fille و beau-fils عمومیاند؛ bru و gendre دقیقترند ولی رسمی و کمکاربرد.