FlexiLingoدر یک خط
در اسمِ مرکب فقط اسم و صفت جمع بسته می‌شوند — فعل، قید و حرف اضافه هیچ‌وقت.
جدول
| ساختار | جمع | نمونه | تلفظ |
|---|---|---|---|
| اسم + اسم | هر دو | des choux-fleurs | /de ʃu.flœʁ/ |
| اسم + صفت | هر دو | des coffres-forts | /de kɔfʁ.fɔʁ/ |
| صفت + اسم | هر دو | des grands-parents | /de ɡʁɑ̃.pa.ʁɑ̃/ |
| فعل + اسم | فقط اسم، اگر منطقی باشد | des ouvre-boîtes | /de.z‿uvʁ.bwat/ |
| فعل + فعل | هیچ‌کدام | des laissez-passer | /de lɛ.se.pa.se/ |
| قید + اسم | فقط اسم | des arrière-boutiques | /de.z‿a.ʁjɛʁ.bu.tik/ |
| حرف اضافه + اسم | فقط اسم | des après-midi — بی‌تغییر | /de.z‿a.pʁɛ.mi.di/ |
| جمله‌ی کامل | بی‌تغییر | des on-dit | /de.z‿ɔ̃.di/ |
قاعده‌ی زیرین: فقط چیزی جمع می‌شود که ذاتاً می‌تواند جمع شود. فعل و قید و حرف اضافه نمی‌توانند.
اسم‌های مرکبِ پرکاربرد
| اسم | جنسیت | جمع |
|---|---|---|
le grand-père /lə ɡʁɑ̃.pɛʁ/ | مذکر | les grands-pères /le ɡʁɑ̃.pɛʁ/ |
la grand-mère /ɡʁɑ̃ mɛʁ/ | مؤنث | les grands-mères /le ɡʁɑ̃.mɛʁ/ |
le chef-d'œuvre /lə ʃe.døvʁ/ | مذکر | les chefs-d'œuvre /le ʃɛf.dœvʁ/ |
le porte-monnaie /lə pɔʁt.mɔ.nɛ/ | مذکر | les porte-monnaie /le pɔʁt.mɔ.nɛ/ |
le sac à dos /lə sak a do/ | مذکر | les sacs à dos /le sakz a dɒs/ |
le tire-bouchon /lə tiʁ.bu.ʃɔ̃/ | مذکر | les tire-bouchons /le tiʁ.bu.ʃɔ̃/ |
l'après-midi /la.pʁɛ.mi.di/ | مذکر یا مؤنث | les après-midi /le.z‿a.pʁɛ.mi.di/ |
le rez-de-chaussée /ʁed.ʃo.se/ | مذکر | les rez-de-chaussée /le ʁe.də.ʃo.se/ |
le gratte-ciel /lə ɡʁat.sjɛl/ | مذکر | les gratte-ciel /le ɡʁat.sjɛl/ |
le coup d'œil /lə ku dœj/ | مذکر | les coups d'œil /le ku dœj/ |
la pomme de terre /pɔm də tɛʁ/ | مؤنث | les pommes de terre /le pɔm də tɛʁ/ |
le timbre-poste /lə tɛ̃bʁ.pɔst/ | مذکر | les timbres-poste /le tɛ̃bʁ.pɔst/ |
le week-end /lə wi.kɛnd/ | مذکر | les week-ends /le wi.kɛndz/ |
le lave-vaisselle /lav.vɛ.sɛl/ | مذکر | les lave-vaisselle /le lav.vɛ.sɛl/ |
l'ouvre-boîte /luvʁ.bwat/ | مذکر | les ouvre-boîtes /le.z‿uvʁ.bwat/ |
آن سؤالِ «منطقی» در فعل + اسم
اگر اسم ذاتاً جمع است، حتی در مفرد s دارد:
| چرا | |
|---|---|
un porte-monnaie | یک پول‌دان — monnaie جمع نمی‌شود |
un gratte-ciel | یک آسمان — ciel جمع نمی‌شود |
un porte-avions | یک ناوِ هواپیمابر — چند هواپیما می‌برد |
un essuie-glace | یک برف‌پاک‌کن |
اصلاحاتِ املاییِ ۱۹۹۰ این را ساده کرد: اجازه می‌دهد در جمع همه‌ی اسم‌ها
sبگیرند —des porte-monnaies. هر دو شکل امروز پذیرفته‌اند.
جنسیت — از کدام تکه می‌آید
| ساختار | جنسیت از | تلفظ |
|---|---|---|
| اسم + اسم | تکه‌ی اول — un timbre-poste مذکر چون timbre مذکر است | /œ̃ tɛ̃bʁ.pɔst/ · /tɛ̃bʁ/ |
| اسم + حرف اضافه + اسم | تکه‌ی اول — une pomme de terre مؤنث | /yn pɔm də tɛʁ/ |
| فعل + اسم | همیشه مذکر — un ouvre-boîte un porte-monnaie | /œ̃.n‿uvʁ.bwat/ · /œ̃ pɔʁt.mɔ.nɛ/ |
| قید/حرف اضافه + اسم | معمولاً تکه‌ی دوم |
fait+ اسم همیشه مذکر است، حتی وقتی اسمِ دومش مؤنث باشد:un ouvre-bouteilleمذکر است با اینکهbouteilleمؤنث است.
grand-mère — یک بی‌قاعدگیِ تاریخی
چرا grand در grand-mère مؤنث نمی‌شود؟
چون در فرانسه‌ی قدیم grand یک شکل بیشتر نداشت و برای هر دو جنس به کار می‌رفت. grand-mère از آن دوره مانده.
و جمعش هم بحث‌برانگیز است:
| تلفظ | ||
|---|---|---|
des grands-mères | امروز رایج | /de ɡʁɑ̃.mɛʁ/ |
des grand-mères | شکلِ سنتی | /de ɡʁɑ̃.mɛʁ/ |
هر دو پذیرفته‌اند.
بدون خط تیره — اسم‌های مرکبِ نانوشته
بعضی ترکیب‌ها خط تیره ندارند ولی یک واحدند:
| جمع | |
|---|---|
une salle de bains /yn sal də bɛ̃/ | des salles de bains /de sal də bɛ̃/ |
un chemin de fer /œ̃ ʃə.mɛ̃ də fɛʁ/ | des chemins de fer /de ʃə.mɛ̃ də fɛʁ/ |
une carte de crédit /yn kaʁt də kʁe.di/ | des cartes de crédit /de kaʁt də kʁe.di/ |
un coup de main /œ̃ ku də mɛ̃/ | des coups de main /de ku də mɛ̃/ |
فقط تکه‌ی اول جمع می‌شود، چون تکه‌ی دوم توصیفِ نوع است، نه یک شیءِ شمردنی.
مثال‌ها
| فارسی | فرانسه | تلفظ |
|---|---|---|
| پدربزرگ‌هایم. | Mes grands-pères. | /me ɡʁɑ̃ pɛʁ/ |
| مادربزرگم. | Ma grand-mère. | /ma ɡʁɑ̃ mɛʁ/ |
| سیب‌زمینی‌ها. | Les pommes de terre. | /le pɔm də tɛʁ/ |
| کیف پول من. | Mon porte-monnaie. | /mɔ̃ pɔʁt mɔ.nɛ/ |
| کوله‌پشتی‌ها. | Les sacs à dos. | /le sa.k‿a do/ |
| بعدازظهرها. | Les après-midi. | /le.z‿a.pʁɛ mi.di/ |
| آسمان‌خراش‌ها. | Les gratte-ciel. | /le ɡʁat sjɛl/ |
| آخرِ هفته‌ها. | Les week-ends. | /le wi.kɛnd/ |
| ماشین ظرفشویی. | Le lave-vaisselle. | /lə lav vɛ.sɛl/ |
| حمام‌ها. | Les salles de bains. | /le sal də bɛ̃/ |
غلط‌های رایج
| ❌ | ✅ | چرا |
|---|---|---|
des ouvres-boîtes | des ouvre-boîtes | فعل جمع نمی‌شود |
des après-midis | des après-midi | حرف اضافه + اسمِ بی‌تغییر |
des salle de bains | des salles de bains | تکه‌ی اول جمع می‌شود |
une grande-mère | une grand-mère | شکلِ تاریخی |
des gratte-ciels | des gratte-ciel | ciel جمع نمی‌شود |
des chef-d'œuvres | des chefs-d'œuvre | تکه‌ی اول جمع می‌شود |
چرا این قاعده این‌قدر بی‌نظم است
چون هیچ‌کس آن را طراحی نکرد
اسم‌های مرکب در فرانسه در طولِ هزار سال، تکه‌تکه ساخته شدند — هر کدام در دوره‌ای، با منطقِ همان دوره.
و هیچ‌وقت کسی ننشست تا قاعده‌ی واحدی بنویسد. آنچه امروز «قاعده» می‌نامیم، توصیفِ پس از وقوع است — تلاشی برای نظم دادن به چیزی که خودش نامنظم بود.
اصلاحاتِ املاییِ ۱۹۹۰ سعی کرد سر و سامانش دهد:
| پیشنهاد | نتیجه |
|---|---|
در جمع، همه‌ی اسم‌ها s بگیرند | تا حدی پذیرفته شد |
| بعضی خط تیره‌ها حذف شوند | porte-monnaie → portemonnaie — کم پذیرفته شد |
در عمل هر دو شکل امروز درست‌اند و در آزمون هیچ‌کدام غلط شمرده نمی‌شود.
نکته‌ی عملی: این بخش کم‌بازده‌ترین قسمتِ املای فرانسه است. فهرست را حفظ نکن — بیست اسمِ مرکبِ پرکاربرد را با جمعشان یاد بگیر و بقیه را وقتی برخوردی نگاه کن.
و اگر در آزمون شک کردی، قاعده‌ی کلی را اعمال کن:
اسم و صفت جمع می‌شوند. فعل، قید و حرف اضافه نه.
این تقریباً همیشه جواب می‌دهد.