FlexiLingoدر یک خط
این فعل‌ها بی‌قاعده نیستند — پایانه‌هایشان صد در صد پایانه‌های معمولیِ
-erاست. فقط ریشه املایش را عوض می‌کند تا تلفظ درست بماند.
فرم‌های این صفحه
| فرم | یعنی | تلفظ |
|---|---|---|
-er | پایانه‌ی مصدرِ گروه اول — «اِ» خوانده می‌شود، نه «اِر» | /e/ |
جدول
قاعده‌ی مادر — به پایانه نگاه کن، نه به شخص
پایانه‌های -e -es -ent خوانده نمی‌شوند. پایانه‌های -ons -ez خوانده می‌شوند.
| پایانه | شنیده می‌شود؟ | ریشه | صیغه‌ها |
|---|---|---|---|
-e -es -ent | نه | عوض می‌شود | je /ʒə/ tu /ty/ il /il/ ils /il/ |
-ons -ez | بله | دست‌نخورده می‌ماند | nous /nu/ vous /vu/ |
همان چهار صیغه‌ی همیشگی — هر جای صرفِ فرانسه چیزی عوض می‌شود، همین چهارتاست.
je | tu | il | nous | vous | ils | |
|---|---|---|---|---|---|---|
appeler /a.pə.le/ | appelle /a.pɛl/ | appelles /a.pɛl/ | appelle /a.pɛl/ | appelons /a.plɔ̃/ | appelez /a.ple/ | appellent /a.pɛl/ |
acheter /aʃ.te/ | achète /a.ʃɛt/ | achètes /a.ʃɛt/ | achète /a.ʃɛt/ | achetons /aʃ.tɔ̃/ | achetez /aʃ.te/ | achètent /a.ʃɛt/ |
پنج دسته — کلِ ماجرا
| دسته | نمونه | چه می‌کند | je | nous |
|---|---|---|---|---|
۱. -eler · -eter که صامت را دو تا می‌کنند | appeler /a.pə.le/ | l /ɛl/ ← ll /ɛ.lɛl/ | j'appelle /ʒa.pɛl/ | nous appelons /nu.z‿a.plɔ̃/ |
۲. -eler · -eter که اکسان می‌گیرند | acheter /aʃ.te/ | e /ə/ ← è /ɛ/ | j'achète /ʒa.ʃɛt/ | nous achetons /nu.z‿aʃ.tɔ̃/ |
۳. e /ə/ + صامت + er /e/ | lever /lə.ve/ | e /ə/ ← è /ɛ/ | je lève /ʒə lɛv/ | nous levons /nu lə.vɔ̃/ |
۴. é /e/ + صامت + er /e/ | préférer /pʁe.fe.ʁe/ | é /e/ ← è /ɛ/ | je préfère /ʒə pʁe.fɛʁ/ | nous préférons /nu pʁe.fe.ʁɔ̃/ |
۵. -yer | nettoyer /nɛ.twa.je/ | y /i.ɡʁɛk/ ← i /i/ | je nettoie /ʒə nɛ.twa/ | nous nettoyons /nu nɛ.twa.jɔ̃/ |
دسته‌ی ۱ و ۲ هر دو
-eler/-eterاند و کارِ یکسانی می‌کنند — فقط با دو املای متفاوت. کدام فعل کدام‌طور، حفظی است؛ فهرستِ دسته‌ی ۱ کوتاه است، پس همان را حفظ کن و بقیه راèبگذار.
دسته ۱ — صامت دو تا می‌شود
| فعل | معنی | je | تلفظ |
|---|---|---|---|
appeler | صدا زدن · زنگ زدن | j'appelle | /ʒa.pɛl/ |
s'appeler | نام داشتن | je m'appelle | /ʒə ma.pɛl/ |
rappeler | یادآوری کردن · دوباره زنگ زدن | je rappelle | /ʒə ʁa.pɛl/ |
épeler | حرف‌به‌حرف گفتن | j'épelle | /ʒe.pɛl/ |
renouveler | تمدید کردن | je renouvelle | /ʒə ʁə.nu.vɛl/ |
jeter | انداختن · دور ریختن | je jette | /ʒə ʒɛt/ |
rejeter | رد کردن | je rejette | /ʒə ʁə.ʒɛt/ |
feuilleter | ورق زدن | je feuillette | /ʒə fœ.jɛt/ |
دسته ۲ — اکسان می‌گیرند
| فعل | معنی | je | تلفظ |
|---|---|---|---|
acheter | خریدن | j'achète | /ʒa.ʃɛt/ |
racheter | دوباره خریدن | je rachète | /ʒə ʁa.ʃɛt/ |
geler | یخ زدن | je gèle | /ʒə ʒɛl/ |
congeler | منجمد کردن | je congèle | /ʒə kɔ̃.ʒɛl/ |
peler | پوست کندن | je pèle | /ʒə pɛl/ |
modeler | شکل دادن | je modèle | /ʒə mo.dɛl/ |
دسته ۳ — e + صامت + er
این‌ها -eler/-eter نیستند، ولی همان اتفاق سرشان می‌آید.
| فعل | معنی | je | تلفظ |
|---|---|---|---|
lever | بلند کردن | je lève | /ʒə lɛv/ |
se lever | بلند شدن | je me lève | /ʒə mə lɛv/ |
mener | هدایت کردن | je mène | /ʒə mɛn/ |
amener | آوردن (کسی) | j'amène | /ʒa.mɛn/ |
emmener | بردن (کسی) | j'emmène | /ʒɑ̃.mɛn/ |
promener | گرداندن | je promène | /ʒə pʁo.mɛn/ |
peser | وزن کردن | je pèse | /ʒə pɛz/ |
semer | کاشتن | je sème | /ʒə sɛm/ |
دسته ۴ — é + صامت + er
فقط éی آخر عوض می‌شود، éهای قبلی دست نمی‌خورند: préférer ← je préfère، نه je prèfère
| فعل | معنی | je | تلفظ |
|---|---|---|---|
préférer | ترجیح دادن | je préfère | /ʒə pʁe.fɛʁ/ |
espérer | امیدوار بودن | j'espère | /ʒɛs.pɛʁ/ |
répéter | تکرار کردن | je répète | /ʒə ʁe.pɛt/ |
considérer | در نظر گرفتن | je considère | /ʒə kɔ̃.si.dɛʁ/ |
céder | واگذار کردن | je cède | /ʒə sɛd/ |
posséder | داشتن · مالک بودن | je possède | /ʒə pɔ.sɛd/ |
s'inquiéter | نگران شدن | je m'inquiète | /ʒə mɛ̃.kjɛt/ |
protéger | محافظت کردن | je protège | /ʒə pʁo.tɛʒ/ |
exagérer | اغراق کردن | j'exagère | /ʒɛɡ.za.ʒɛʁ/ |
دسته ۵ — y به i تبدیل می‌شود
| فعل | معنی | je | تلفظ |
|---|---|---|---|
nettoyer | تمیز کردن | je nettoie | /ʒə nɛ.twa/ |
employer | به کار بردن · استخدام کردن | j'emploie | /ʒɑ̃.plwa/ |
envoyer | فرستادن | j'envoie | /ʒɑ̃.vwa/ |
ennuyer | خسته کردن | j'ennuie | /ʒɑ̃.nɥi/ |
appuyer | فشار دادن · تکیه دادن | j'appuie | /ʒa.pɥi/ |
s'essuyer | خودش را خشک کردن | je m'essuie | /ʒə me.sɥi/ |
payer | پرداختن | je paie je paye | /ʒə pɛ/ |
essayer | امتحان کردن | j'essaie j'essaye | /ʒe.sɛ/ |
-oyerو-uyerاجباری‌اند،-ayerاختیاری. برایpayerوessayerهر دو املا درست است؛paieرایج‌تر و رسمی‌تر است.
استثناها
| استثنا | چه چیزی |
|---|---|
-ger و -cer برعکس‌اند | تغییرشان در nous رخ می‌دهد نه در مفرد: nous mangeons /nu mɑ̃.ʒɔ̃/ nous commençons /nu kɔ.mɑ̃.sɔ̃/. علتش تکیه نیست، صدای خودِ حرف است — g و c جلوی o سفت می‌شوند |
آینده‌ی envoyer بی‌قاعده است | j'enverrai /ʒɑ̃.vɛ.ʁe/ نه j'envoyerairenvoyer |
créer /kʁe.e/ هیچ تغییری نمی‌کند | je crée nous créons — دو مصوتِ پشت هم، هجا هیچ‌وقت بسته نمی‌شود. همین برای agréer |
| دسته ۴ در آینده اکسان نمی‌گیرد | je préférerai /ʒə pʁe.fe.ʁə.ʁe/ — با املای سنتی é می‌ماند. اصلاحیه‌ی ۱۹۹۰ شکلِ je préfèrerai را هم پذیرفته؛ هر دو درست‌اند |
appeler /a.pə.le/ و jeter از اصلاحیه‌ی ۱۹۹۰ کنار گذاشته شدند | همه‌ی -eler/-eterهای دیگر اجازه دارند è بگیرند، ولی این دو خانواده دو تا شدن را نگه داشتند. یعنی حفظ کردنشان هنوز لازم است |
در آینده و شرطی، تغییر به همه‌ی صیغه‌ها می‌رسد
در حال فقط چهار صیغه عوض می‌شوند. در آینده و شرطی، هر شش‌تا:
| فعل | آینده | تلفظ |
|---|---|---|
appeler | j'appellerai nous appellerons | /ʒa.pɛl.ʁe/ |
acheter | j'achèterai nous achèterons | /ʒa.ʃɛ.tʁe/ |
lever | je lèverai nous lèverons | /ʒə lɛv.ʁe/ |
nettoyer | je nettoierai nous nettoierons | /ʒə nɛ.twa.ʁe/ |
چون آن eی وسط در تلفظ می‌افتد — appellerai /a.pɛl.ʁe/ — و هجا باز هم بسته می‌ماند.
مثال‌ها
| فارسی | فرانسه | تلفظ |
|---|---|---|
| اسمم ماری است. | Je m'appelle Marie. | /ʒə ma.pɛl ma.ʁi/ |
| داریم به مدیر زنگ می‌زنیم. | Nous appelons le directeur. | /nu.z‿a.plɔ̃ lə di.ʁɛk.tœʁ/ |
| فردا بهت زنگ می‌زنم. | Je t'appellerai demain. | /ʒə ta.pɛl.ʁe də.mɛ̃/ |
| این را دور بریز. | Jette ça. | /ʒɛt sa/ |
| نان می‌خرم. | J'achète du pain. | /ʒa.ʃɛt dy pɛ̃/ |
| شنبه‌ها خرید می‌کنیم. | Nous achetons le samedi. | /nu.z‿aʃ.tɔ̃ lə sam.di/ |
| زود بلند می‌شویم. | Nous nous levons tôt. | /nu nu lə.vɔ̃ to/ |
| قهوه را ترجیح می‌دهم. | Je préfère le café. | /ʒə pʁe.fɛʁ lə ka.fe/ |
| آشپزخانه را تمیز می‌کند. | Il nettoie la cuisine. | /il nɛ.twa la kɥi.zin/ |
| نقدی پرداخت می‌کنم. | Je paie en espèces. | /ʒə pɛ ɑ̃.n‿ɛs.pɛs/ |
غلط‌های رایج
| ❌ | ✅ | چرا |
|---|---|---|
nous appellons | nous appelons | پایانه‌ی -ons شنیده می‌شود، پس ریشه دست‌نخورده می‌ماند |
j'apelle | j'appelle | آن pp همیشه هست — مالِ خودِ کلمه است. فقط ll است که می‌آید و می‌رود |
j'achette | j'achète | acheter دسته‌ی ۲ است: اکسان می‌گیرد، دو تا نمی‌شود |
nous préferons | nous préférons | در nous هیچ اکسانی عوض نمی‌شود |
je prèfère | je préfère | فقط éی آخر عوض می‌شود، اولی é می‌ماند |
je nettoye | je nettoie | -oyer جلوی پایانه‌ی بی‌صدا حتماً i می‌شود |
j'envoyerai | j'enverrai | آینده‌ی envoyer بی‌قاعده است |
nous mangons | nous mangeons | بدون آن e، g صدای «گ» می‌دهد |
چرا املا اصلاً عوض می‌شود
یک قاعده‌ی تلفظی، پشتِ هر پنج دسته
در فرانسه تکیه روی آخرین هجای شنیده‌شده می‌افتد. و پایانه‌های -e -es -ent شنیده نمی‌شوند. پس در j'appelle آخرین هجای واقعی همان pel است و تکیه رویش می‌افتد.
یک مصوتِ بی‌تکیه در فرانسه به /ə/ ضعیف می‌شود یا کلاً می‌افتد. با تکیه، باید /ɛ/ باز و شنیدنی باشد.
مقایسه کن:
| تکیه کجاست | آن e | تلفظ | |
|---|---|---|---|
nous appelons | روی -lons | ضعیف، تا حد افتادن | /nu.z‿a.plɔ̃/ |
j'appelle | روی pel | باز و کامل | /ʒa.pɛl/ |
و املای فرانسه دو ابزار برای نشان دادنِ /ɛ/ دارد:
- هجا را ببند — دو صامت پشت مصوت بگذار:
ll,tt - اکسان بگذار —
è
دسته‌ی ۱ ابزار اول را انتخاب کرد، دسته‌های ۲ تا ۴ ابزار دوم را. هر دو دارند دقیقاً یک کار می‌کنند. به همین دلیل است که اصلاحیه‌ی ۱۹۹۰ پیشنهاد داد همه به è تبدیل شوند — دو املا برای یک صدا، بی‌فایده است.
دسته‌ی ۵ ربطی به تکیه ندارد. آن‌جا مسئله این است که y بین دو مصوت صدای /j/ می‌دهد؛ وقتی پایانه بی‌صدا شد، دیگر مصوتی پشتش نیست و i ساده می‌نویسند: nettoyons /nɛ.twa.jɔ̃/ ولی nettoie /nɛ.twa/.