چیت‌شیت فرانسه

مطابقت در فعل‌های ضمیری

سخت‌ترین قاعده‌ی مطابقت، در سه سؤالB1

این صفحه را دک کن۱۸ کارت آماده — با تلفظ و معنی

در یک خط

فعل ضمیری با être می‌آید ولی مثل avoir مطابقت می‌کند — با مفعولِ مستقیم، اگر قبل از فعل باشد.

جدول

حالتمطابقتنمونهتلفظ
ضمیر مفعولِ مستقیم استبلهElle s'est lavée./ɛl sɛ la.ve/
ضمیر مفعولِ غیرمستقیم استنهElle s'est lavé les mains./ɛl sɛ la.ve le mɛ̃/
مفعول مستقیم بعد از فعلنهElle s'est acheté une robe./ɛl sɛ.t‿aʃ.te yn ʁɔb/
مفعول مستقیم قبل از فعلبلهLa robe qu'elle s'est achetée./la ʁɔb kɛl sɛ.t‿aʃ.te/
فعل همیشه ضمیریبله، با فاعلElle s'est souvenue./ɛl sɛ suv.ny/

سه سؤال، به ترتیب

۱. آیا فعل بدونِ ضمیر هم وجود دارد؟

جوابنتیجهتلفظ
نه — se souvenir, s'enfuirبا فاعل مطابقت کن، تمام/sə suv.niʁ/ · /sɑ̃.fɥiʁ/
بله — se laver, se parlerبرو سؤال ۲/sə la.ve/ · /sə paʁ.le/

۲. ضمیر مفعولِ مستقیم است یا غیرمستقیم؟

تست: فعل بدونِ ضمیر چه می‌گیرد؟

فعلساختضمیر
laver qqn /la.ve ky.ky.ɛn/مستقیمse /sə/ مستقیم است
parler à qqn /paʁ.le a ky.ky.ɛn/غیرمستقیمse /sə/ غیرمستقیم است
téléphoner à qqn /te.le.fo.ne a ky.ky.ɛn/غیرمستقیمse /sə/ غیرمستقیم
demander qqch à qqn /də.mɑ̃.de ky.ky.se.aʃ a ky.ky.ɛn/غیرمستقیمse /sə/ غیرمستقیم

۳. اگر مستقیم است، آیا مفعولِ دیگری بعدش آمده؟

مطابقتتلفظ
Elle s'est lavée. — چیزی نیامدهبله/ɛl sɛ la.ve/
Elle s'est lavé les mains. — les mains مستقیم استنه — se غیرمستقیم شد/ɛl sɛ la.ve le mɛ̃/ · /le mɛ̃/

پرکاربردترین جفت‌ها

بدون مطابقتبا مطابقت
Elle s'est lavé les mains. /ɛl sɛ la.ve le mɛ̃/Elle s'est lavée. /ɛl sɛ la.ve/
Ils se sont parlé. /il sə sɔ̃ paʁ.le/Ils se sont vus. /il sə sɔ̃ vy/
Elles se sont téléphoné. /ɛl sə sɔ̃ te.le.fɔ.ne/Elles se sont rencontrées. /ɛl sə sɔ̃ ʁɑ̃.kɔ̃.tʁe/
Elle s'est demandé pourquoi. /ɛl sɛ də.mɑ̃.de puʁ.kwa/Elle s'est arrêtée. /ɛl sɛ.t‿a.ʁɛ.te/
Ils se sont écrit. /il sə sɔ̃.t‿e.kʁi/Ils se sont aimés. /il sə sɔ̃.t‿ɛ.me/

se parler · se téléphoner · s'écrire · se demander · se plaire · se ressembler هیچ‌وقت مطابقت نمی‌کنند — چون همه‌شان à می‌گیرند.

فعل‌های همیشه‌ضمیری — همیشه مطابقت

این‌ها بدون ضمیر وجود ندارند، پس همیشه با فاعل مطابقت می‌کنند:

فعلتلفظمعنی
se souvenir de/sə suv.niʁ də/به یاد آوردن
s'enfuir/sɑ̃.fɥiʁ/فرار کردن
s'évanouir/se.va.nwiʁ/غش کردن
se moquer de/sə mo.ke də/مسخره کردن
s'apercevoir de/sa.pɛʁ.sə.vwaʁ də/متوجه شدن
se méfier de/sə me.fje də/بی‌اعتماد بودن
s'abstenir/sabst.niʁ/خودداری کردن
se réfugier/sə ʁe.fy.ʒje/پناه بردن

Elle s'est souvenue. · Ils se sont enfuis. · Elles se sont moquées.

استثنای se rendre compte

این عبارت هیچ‌وقت مطابقت نمی‌کند:

Elle s'est rendu compte. نه rendue

چون compte مفعولِ مستقیم است و بعد از فعل آمده.

با مفعولِ مقدم

اگر مفعول مستقیم قبل از فعل بیاید، مطابقت برمی‌گردد:

تلفظ
Elle s'est acheté une robe.مفعول بعد → بدون مطابقت/ɛl sɛ.t‿aʃ.te yn ʁɔb/
La robe qu'elle s'est achetée.مفعول قبل → مطابقت/la ʁɔb kɛl sɛ.t‿aʃ.te/
Elle se les est achetées.ضمیرِ مقدم → مطابقت/ɛl sə le.z‿ɛ.t‿aʃ.te/

مثال‌ها

فارسیفرانسهتلفظ
او (زن) خودش را شست.Elle s'est lavée./ɛl sɛ la.ve/
او دست‌هایش را شست.Elle s'est lavé les mains./ɛl sɛ la.ve le mɛ̃/
با هم حرف زدند.Ils se sont parlé./il sə sɔ̃ paʁ.le/
همدیگر را دیدند.Ils se sont vus./il sə sɔ̃ vy/
به هم زنگ زدند.Elles se sont téléphoné./ɛl sə sɔ̃ te.le.fɔ.ne/
همدیگر را ملاقات کردند.Elles se sont rencontrées./ɛl sə sɔ̃ ʁɑ̃.kɔ̃.tʁe/
به یاد آورد.Elle s'est souvenue./ɛl sɛ suv.ny/
متوجه شد.Elle s'est rendu compte./ɛl sɛ ʁɑ̃.dy kɔ̃t/
لباسی که خرید.La robe qu'elle s'est achetée./la ʁɔb kɛl sɛ.t‿aʃ.te/
بلند شد.Elle s'est levée./ɛl sɛ lə.ve/

غلط‌های رایج

❌✅چرا
Elle s'est lavée les mains.… lavé les mains.les mains مفعولِ مستقیم است
Ils se sont parlés.Ils se sont parlé.parler à غیرمستقیم
Elle s'est souvenu.… souvenue.همیشه‌ضمیری → مطابقت
Elle s'est rendue compte.… rendu compte.compte مفعولِ مستقیم
Elles se sont téléphonées.… téléphoné.téléphoner à غیرمستقیم
Elle s'est acheté la robe → La robe qu'elle s'est acheté… achetéeمفعولِ مقدم

چرا این قاعده این‌قدر سخت است

چون دو نظام روی هم افتاده‌اند

فعل ضمیری با être صرف می‌شود — پس انتظار می‌رود مثل aller و partir با فاعل مطابقت کند.

ولی مطابقتش مثل avoir است — با مفعولِ مستقیمِ مقدم.

دلیلِ تاریخی: در فرانسه‌ی قدیم فعل ضمیری با avoir صرف می‌شد.

elle s'a lavée — فرانسه‌ی قرن سیزدهم

بعد کمکی به être تغییر کرد — احتمالاً به قیاسِ مجهول — ولی قاعده‌ی مطابقت جا ماند.

پس امروز یک ناسازگاری داریم: ظاهرِ être، رفتارِ avoir.

و همین است که این را سخت‌ترین قاعده‌ی املاییِ فرانسه کرده — خودِ فرانسوی‌زبان‌ها هم اغلب اشتباه می‌کنند، و در آزمون‌های املا همیشه یکی از این‌ها هست.

نکته‌ی عملی برای آزمون:

اگر وقت نداری فکر کنی، این دو حکم ۹۰ درصد موارد را می‌گیرند:

۱. اگر بعد از فعل اسمی آمده → بدون مطابقت. ۲. اگر چیزی نیامده → با فاعل مطابقت کن.

و این شش فعل را جدا حفظ کن که هیچ‌وقت مطابقت نمی‌کنند:

se parler · se téléphoner · s'écrire · se demander · se plaire · se ressembler

همه‌شان یک چیزِ مشترک دارند: à می‌گیرند.

مرتبط