گذشته‌ی کامل در برابر ناقص

در یک خط

گذشته‌ی کامل می‌گوید چه اتفاقی افتاد. ناقص می‌گوید اوضاع چطور بود.

می‌توانی بپرسی «چند بار؟» یا «کِی دقیقاً؟» ← گذشته‌ی کامل. می‌توانی بپرسی «اوضاع چطور بود؟» ← ناقص.

جمله	کدام	چرا
`Hier, j'ai mangé au restaurant.`	کامل	یک بار، دیروز
`Quand j'étais enfant, je mangeais au restaurant.`	ناقص	عادت، بی‌مرز
`Il faisait froid.`	ناقص	زمینه
`Il a plu.`	کامل	یک اتفاق

این پرکاربردترین الگوی روایت است:

ناقص = صحنه · کامل = چیزی که آن صحنه را شکست

فرانسه	تلفظ	فارسی
`Je mangeais quand tu as téléphoné.`	/ʒə mɑ̃.ʒɛ kɑ̃ ty a te.le.fo.ne/	داشتم غذا می‌خوردم که تلفن کردی
`Il faisait beau, alors nous sommes sortis.`	/il fə.zɛ bo a.lɔʁ nu sɔm sɔʁ.ti/	هوا خوب بود، پس بیرون رفتیم
`Elle dormait quand je suis arrivé.`	/ɛl dɔʁ.mɛ kɑ̃ ʒə sɥi.z‿a.ʁi.ve/	خواب بود که رسیدم

آنچه در جریان بود ← ناقص. آنچه وسطش افتاد ← کامل.

استثنا	چه چیزی	تلفظ
بعضی فعل‌ها معنی‌شان عوض می‌شود	جدولِ پایین
قیدهای زمانی راهنمای خوبی‌اند، ولی قطعی نیستند	`hier` `soudain` `une fois` ← کامل `toujours` `souvent` `chaque jour` ← ناقص	/jɛʁ/ · /su.dɛ̃/ · /yn fwa/ · /tu.ʒuʁ/ · /su.vɑ̃/ · /ʃak ʒuʁ/
`avoir` و `être` معمولاً ناقص می‌آیند	`J'avais faim.` `C'était bien.` — ولی نه همیشه	/ʒa.vɛ fɛ̃/ · /se.tɛ bjɛ̃/
توصیفِ آدم و آب‌وهوا تقریباً همیشه ناقص	`Elle était grande.`	/ɛl e.tɛ ɡʁɑ̃d/

فعل	ناقص	کامل
`savoir` /sa.vwaʁ/	`je savais` /ʒə sa.vɛ/ می‌دانستم	`j'ai su` /ʒe sy/ فهمیدم
`pouvoir` /pu.vwaʁ/	`je pouvais` /ʒə pu.vɛ/ می‌توانستم	`j'ai pu` /ʒe py/ موفق شدم
`vouloir` /vu.lwaʁ/	`je voulais` /ʒə vu.lɛ/ می‌خواستم	`j'ai voulu` /ʒe vu.ly/ تصمیم گرفتم
`devoir` /də.vwaʁ/	`je devais` /ʒə də.vɛ/ باید می‌کردم	`j'ai dû` /ʒe dy/ مجبور شدم
`connaître` /kɔ.nɛtʁ/	`je connaissais` /ʒə kɔ.nɛ.sɛ/ می‌شناختم	`j'ai connu` /ʒe kɔ.ny/ آشنا شدم
`avoir` /a.vwaʁ/	`j'avais` /ʒa.vɛ/ داشتم	`j'ai eu` /ʒe y/ گرفتم

این شش تا را جدا حفظ کن — چون خطایشان معنی را عوض می‌کند، نه فقط دستور را.

فارسی	فرانسه	تلفظ
دیروز به سینما رفتم	`Hier, je suis allé au cinéma.`	/jɛʁ ʒə sɥi.za.le o si.ne.ma/
بچه که بودم، در کانادا زندگی می‌کردم	`Quand j'étais enfant, j'habitais au Canada.`	/kɑ̃ ʒe.tɛ.zɑ̃.fɑ̃ ʒa.bi.tɛ o ka.na.da/
داشتم می‌خواندم که آمد	`Je lisais quand il est arrivé.`	/ʒə li.zɛ kɑ̃.ti.lɛ.ta.ʁi.ve/
هوا سرد بود، پس ماندیم	`Il faisait froid, alors nous sommes restés.`	/il fə.zɛ fʁwa a.lɔʁ nu sɔm ʁɛs.te/
هر روز فرانسه می‌خواندم	`J'étudiais le français chaque jour.`	/ʒe.ty.djɛ lə fʁɑ̃.sɛ ʃak ʒuʁ/
سه بار خواندمش	`Je l'ai lu trois fois.`	/ʒə le ly tʁwa fwa/

❌	✅	چرا
`Hier, je mangeais au restaurant.`	`Hier, j'ai mangé au restaurant.`	`hier` یعنی یک بار، با مرز
`Quand j'étais enfant, j'ai habité au Canada.`	`… j'habitais au Canada.`	عادتِ کش‌دار
`Il a fait froid et je suis resté.`	`Il faisait froid, alors je suis resté.`	آب‌وهوا زمینه است
`J'ai su la réponse hier.` (به‌معنی «می‌دانستم»)	`Je savais la réponse.`	`j'ai su` یعنی «فهمیدم»

فارسی این تفاوت را دارد، ولی نه همیشه

فارسی هم دو شکلِ گذشته دارد:

فارسی	معادل	تلفظ
«رفت» · «خورد»	`passé composé`	/pa.se kɔ̃.po.ze/
«می‌رفت» · «می‌خورد»	`imparfait`	/ɛ̃.paʁ.fɛ/

پس نصفِ کار انجام است. ولی سه جا فارسی راهنمایِ بدی است:

۱. «بود» — فارسی فقط یک شکل دارد.

فارسی	فرانسه	تلفظ
«هوا سرد بود»	`Il faisait froid.` ← ناقص	/il fə.zɛ fʁwa/
«دیروز آنجا بود»	`Il a été là hier.` ← کامل	/il a e.te la jɛʁ/

۲. «داشتم» و «می‌توانستم» — همان شش فعلِ بالا.

۳. وقتی فارسی «کرد» می‌گوید ولی منظورش عادت است: «هر روز کار کرد» → در فرانسه ناقص می‌شود.

پس فارسی را به‌عنوان حدسِ اول به کار ببر، ولی تستِ «مرز دارد یا نه» را همیشه اجرا کن.