چیت‌شیت فرانسه

سطح زبان — رسمی، معمولی، خودمانی

یک جمله، سه لباس — و آزمون هر سه را می‌سنجدB1

در یک خط

فرانسه سه سطح دارد و همان جمله در هر سه شکلِ متفاوتی می‌گیرد — نه فقط واژگان، بلکه ساختِ سؤال و منفی هم عوض می‌شود.

جدول

رسمیمعمولیخودمانی
سؤالOù habitez-vous ? /u a.bi.te.vu/Où est-ce que vous habitez ? /u ɛs kə vu.z‿a.bi.te/Tu habites où ? /ty a.bitz u/
منفیJe ne sais pas. /ʒə nə sɛ pa/Je ne sais pas. /ʒə nə sɛ pa/Je sais pas. /ʒə sɛ pa/
بلهCertainement. /sɛʁ.tɛn.mɑ̃/Oui. /wi/Ouais. /wɛ/
ماشینune automobile /y.n‿o.to.mo.bil/une voiture /yn vwa.tyʁ/une bagnole /yn ba.ɲɔl/
کارun emploi /œ̃.n‿ɑ̃p.lwa/un travail /œ̃ tʁa.vaj/un boulot /œ̃ bu.lo/
پولde l'argent /də laʁ.ʒɑ̃/de l'argent /də laʁ.ʒɑ̃/du fric /dy fʁik/
خستهépuisé /e.pɥi.ze/fatigué /fa.ti.ɡe/crevé /kʁə.ve/
خیلیextrêmement /ɛks.tʁɛm.mɑ̃/très /tʁɛ/super /sy.pɛʁ/
hyper /i.pɛʁ/

چهار نشانه‌ی گفتارِ خودمانی

۱. ne می‌افتد

نوشتاریگفتاری
Je ne sais pas. /ʒə nə sɛ pa/Je sais pas. /ʒə sɛ pa/
Il n'est pas là. /il nɛ pa la/Il est pas là. /il ɛ pa la/
Je n'ai rien. /ʒə ne ʁjɛ̃/J'ai rien. /ʒe ʁjɛ̃/

در گفتار این تقریباً همیشگی است، ولی در آزمونِ نوشتاری غلط شمرده می‌شود.

۲. سؤال بدون وارونه‌سازی

رسمیخودمانی
Où allez-vous ? /u a.le.vu/Vous allez où ? /vu.z‿a.le.z‿u/
Que fais-tu ? /kə fɛ ty/Tu fais quoi ? /ty fɛ kwa/
Qui est-ce ? /ki ɛs/C'est qui ? /sɛ ki/

کلمه‌ی پرسشی به آخر می‌رود و لحن سؤال را می‌سازد.

۳. on به‌جای nous

نوشتاریگفتاری
Nous allons au cinéma. /nu.z‿a.lɔ̃.z‿o si.ne.ma/On va au cinéma. /ɔ̃ va o si.ne.ma/
Nous sommes prêts. /nu sɔm pʁɛ/On est prêts. /ɔ̃.n‿ɛ pʁɛ/

در گفتارِ روزمره nous تقریباً هیچ‌وقت فاعل نمی‌شود. ولی در نوشتار nous است.

۴. حذفِ مصوت‌ها

نوشته می‌شودگفته می‌شود
tu es/tɛ/
il y a/ja/
je suis/ʃɥi/
celui-là/sɥi.la/
qu'est-ce que/kɛs.kə/ یا /ksə/

tu یا vous

با کیضمیرتلفظ
خانواده، دوست، هم‌سنtu/ty/
بچهtu/ty/
همکارِ نزدیکtu — بعد از اینکه پیشنهاد شد/ty/
غریبه، بزرگ‌تر، مقامvous/vu/
در محیط کار با تازه‌واردهاvous/vu/
جمع، همیشهvous/vu/

قاعده‌ی امن: با vous شروع کن. طرفِ مقابل اگر بخواهد می‌گوید On peut se tutoyer ? — می‌شود tu گفت؟

tutoyer = tu گفتن · vouvoyer = vous گفتن. این دو فعل واقعاً وجود دارند.

در آزمون — کدام سطح

بخشسطحِ انتظاریتلفظ
نامه‌ی رسمیرسمی — vous، وارونه‌سازی، ne کامل/vu/ · /nə/
ایمیل به دوستمعمولی تا خودمانی — tu، est-ce que/ty/ · /ɛs kə/
مقاله و استدلالرسمی — بدون on به‌جای nous، بدون کلمه‌ی خودمانی/ɔ̃/ · /nu/
گفتگوی شفاهیمعمولی — tu یا vous بسته به موقعیت/ty/ · /vu/
پیامِ صوتی به دوستخودمانی — طبیعی است

ناهماهنگیِ سطح نمره را پایین می‌آورد: یک نامه‌ی رسمی با Je sais pas یا یک ایمیل دوستانه با Veuillez agréer… هر دو اشتباه‌اند.

فرمول‌های نامه‌ی رسمی

موقعیتعبارتتلفظ
شروعMadame, Monsieur,/ma.dam mə.sjø/
اگر نام را می‌دانیMadame Dupont,/ma.dam dy.pɔ̃/
درخواستJe vous serais reconnaissant de bien vouloir…/ʒə vu sə.ʁɛ ʁə.kɔ.nɛ.sɑ̃ də bjɛ̃ vu.lwaʁ/
پیوستVeuillez trouver ci-joint…/vœ.je tʁu.ve si.ʒwɛ̃/
پایانِ استانداردVeuillez agréer, Madame, Monsieur, mes salutations distinguées./vœ.je.z‿a.ɡʁe.e ma.dam mə.sjø me sa.ly.ta.sjɔ̃ dis.tɛ̃.ɡe/
پایانِ کوتاه‌ترCordialement,/kɔʁ.djal.mɑ̃/
پایانِ نیمه‌رسمیBien à vous,/bjɛ̃.n‿a vu/

و برای نامه‌ی دوستانه:

تلفظ
شروعSalut Marie,
Coucou,		/sa.ly ma.ʁi/ · /ku.ku/
پایانBises,
À bientôt,
Amicalement,		/biz/ · /a bjɛ̃.to/ · /a.mi.kal.mɑ̃/

جفت‌های واژگانی که سطح را عوض می‌کنند

رسمیمعمولیخودمانی
se restaurer /sə ʁɛs.to.ʁe/manger /mɑ̃.ʒe/bouffer /bu.fe/
demeurer /də.mø.ʁe/habiter /a.bi.te/—
débuter /de.by.te/commencer /kɔ.mɑ̃.se/—
désirer /de.zi.ʁe/vouloir /vu.lwaʁ/—
un individu /œ̃.n‿ɛ̃.di.vi.dy/une personne /yn pɛʁ.sɔn/un type /œ̃ tip/
un mec /œ̃ mɛk/
une somme /yn sɔm/de l'argent /də laʁ.ʒɑ̃/du fric /dy fʁik/
s'exprimer /sɛks.pʁi.me/parler /paʁ.le/causer /ko.ze/
un enfant /œ̃.n‿ɑ̃.fɑ̃/un enfant /œ̃.n‿ɑ̃.fɑ̃/un gosse /œ̃ ɡɔs/
un môme /œ̃ mom/

مثال‌ها

فارسیرسمیخودمانی
کجا زندگی می‌کنی؟Où habitez-vous ? /u a.bi.te.vu/Tu habites où ? /ty a.bitz u/
نمی‌دانم.Je ne sais pas. /ʒə nə sɛ pa/Je sais pas. /ʒə sɛ pa/
می‌رویم سینما.Nous allons au cinéma. /nu.z‿a.lɔ̃.z‿o si.ne.ma/On va au ciné. /ɔ̃ va o si.ne/
خسته‌ام.Je suis épuisé. /ʒə sɥi e.pɥi.ze/Je suis crevé. /ʒə sɥi kʁə.ve/
کارت چیست؟Quelle est votre profession ? /kɛl ɛ votʁ pʁo.fɛ.sjɔ̃/Tu fais quoi ? /ty fɛ kwa/
چیزی ندارم.Je n'ai rien. /ʒə ne ʁjɛ̃/J'ai rien. /ʒe ʁjɛ̃/
این کیست؟Qui est-ce ? /ki ɛs/C'est qui ? /sɛ ki/

غلط‌های رایج

❌✅چرا
Je sais pas. در نوشتارJe ne sais pas.ne در نوشتار اجباری
On در مقاله‌ی رسمی به‌جای nousnousسطحِ نامناسب
Tu به یک غریبهvousبی‌ادبی شمرده می‌شود
boulot در نامه‌ی اداریemploiواژگانِ خودمانی
Salut در نامه‌ی رسمیMadame, Monsieur,همین
ترکیبِ vous و tu در یک متنیکی را انتخاب کنناهماهنگی

چرا این‌قدر مهم است

در ارزیابی، سطح یک معیارِ مستقل است

در معیارهای اروپاییِ سنجش، «تناسبِ اجتماعی-زبانی» یک محورِ جداست — یعنی آیا زبانی که به کار می‌بری با موقعیت جور است.

و این تنها محوری است که با گرامرِ درست جبران نمی‌شود. یک متنِ بی‌غلط با سطحِ نامناسب، نمره‌اش پایین می‌آید.

نکته‌ی خاصِ فارسی‌زبانان: فارسی هم نظامِ ادب دارد — «شما»، «می‌فرمایید»، «بنده» — پس مفهوم آشناست. مشکل نگاشتِ نادرست است:

فارسیفرانسهتلفظ
«شما» به یک نفرِ محترمvous ✅/vu/
«تو» به دوستtu ✅/ty/
«بنده»معادل ندارد — je می‌ماند/ʒə/
«می‌فرمایید»معادل ندارد — فعل تغییر نمی‌کند

فرانسه ادب را با vous و با ساختِ جمله می‌سازد، نه با تغییرِ فعل. برای همین:

Je voudrais… به‌جای Je veux… — شرطی، مؤدبانه‌تر Pourriez-vous…? به‌جای Pouvez-vous…? — همین Est-ce que vous auriez…? — از این هم مؤدبانه‌تر

پس ادبِ فرانسوی عمدتاً از راهِ وجه شرطی می‌آید — در conditionnel-present.

مرتبط