چیت‌شیت فرانسه

ترتیب کلمات در جمله

یک اسکلت، و هر چیزی جای ثابتی داردA2

این صفحه را دک کن۱۳ کارت آماده — با تلفظ و معنی

در یک خط

فاعل، بعد فعل، بعد مفعول — و فرانسه این ترتیب را خیلی کمتر از فارسی می‌شکند، چون بدون آن معلوم نمی‌شود کی چه کرد.

جدول

جایگاهچه چیزینمونهتلفظ
۱فاعلMarie/ma.ʁi/
۲ضمیرهای مفعولیme le/mə lə/
۳فعلِ صرف‌شدهdonne/dɔn/
۴مفعول مستقیمun livre/œ̃ livʁ/
۵مفعول غیرمستقیمà Paul/a pɔl/
۶مکانà la maison/a la mɛ.zɔ̃/
۷زمانdemain/də.mɛ̃/

Marie donne un livre à Paul à la maison demain.

در عمل هیچ‌وقت هر هفت جایگاه پر نمی‌شود، ولی ترتیبِ نسبی همیشه برقرار است.

جمله‌ی منفی

ne و pas فعلِ صرف‌شده را در بر می‌گیرند، و ضمیرها داخل این حلقه می‌مانند:

تلفظ
سادهMarie ne donne pas le livre./ma.ʁi nə dɔn pa lə livʁ/
با ضمیرMarie ne le donne pas./ma.ʁi nə lə dɔn pa/
گذشتهMarie ne l'a pas donné./ma.ʁi nə la pa dɔ.ne/
با مصدرMarie ne va pas le donner./ma.ʁi nə va pa lə dɔ.ne/
مصدرِ منفیNe pas fumer. — هر دو با هم، قبل از مصدر/nə pa fy.me/

جمله‌ی پرسشی

نوعترتیبنمونهتلفظ
لحنبدون تغییرTu viens ?/ty vjɛ̃/
est-ce queبدون تغییرEst-ce que tu viens ?/ɛs kə ty vjɛ̃/
وارونه‌سازیفعل + فاعلViens-tu ?/vjɛ̃.ty/
کلمه‌ی پرسشی + وارونهپرسشی + فعل + فاعلOù habites-tu ?/u a.bit ty/

تفصیلش در questions.

مکان و زمان — تنها بخشِ آزاد

این دو می‌توانند سرِ جمله بیایند، و این در فرانسه کاملاً طبیعی است:

تلفظ
Demain, je pars.زمان جلو/də.mɛ̃ ʒə paʁ/
À Paris, il pleut souvent.مکان جلو/a pa.ʁi il plø su.vɑ̃/
Je pars demain.خنثی/ʒə paʁ də.mɛ̃/

ولی برخلاف آلمانی، جلو آمدنِ قید فعل و فاعل را جابه‌جا نمی‌کند: Demain je pars نه Demain pars je.

سه جا که ترتیب با فارسی فرق دارد

فارسیفرانسهتلفظ
ضمیر مفعولیبعد از فاعل، قبل از فعل — «او را دیدم»قبل از فعل — Je le vois./ʒə lə vwa/
صفتقبل از اسم — «ماشینِ قرمز»بعد از اسم — voiture rouge/vwa.tyʁ ʁuʒ/
قیدآزاد — «او اغلب می‌آید»بعد از فعل — Il vient souvent./il vjɛ̃ su.vɑ̃/

وقتی فاعل بعد از فعل می‌آید

سه موقعیت که فرانسه فاعل را جابه‌جا می‌کند:

موقعیتنمونهتلفظ
پرسشِ وارونهOù va-t-il ?/u va.t‿il/
نقلِ قول« Oui », dit-il./wi di.t‿il/
بعد از بعضی قیدها در نوشتارِ رسمیPeut-être viendra-t-il./pø.tɛtʁ vjɛ̃.dʁa.t‿il/

آن t در va-t-il فقط برای تلفظ است — دو مصوت پشت هم را جدا می‌کند. va-il سخت است، va-t-il روان.

مثال‌ها

فارسیفرانسهتلفظ
ماری فردا کتاب را به پل می‌دهد.Marie donne le livre à Paul demain./ma.ʁi dɔn lə livʁ a pɔl də.mɛ̃/
بهش نمی‌دهمش.Je ne le lui donne pas./ʒə nə lə lɥi dɔn pa/
فردا می‌روم.Demain, je pars./də.mɛ̃ ʒə paʁ/
کجا زندگی می‌کنی؟Où habites-tu ?/u a.bit ty/
سیگار نکشید.Ne pas fumer./nə pa fy.me/
اغلب می‌آید.Il vient souvent./il vjɛ̃ su.vɑ̃/
یک ماشین قرمزِ قشنگ.Une belle voiture rouge./yn bɛl vwa.tyʁ ʁuʒ/
کجا می‌رود؟Où va-t-il ?/u va til/
دیروز در پاریس بودم.Hier, j'étais à Paris./jɛʁ ʒe.tɛ.z‿a pa.ʁi/
نمی‌خواهم بروم.Je ne veux pas partir./ʒə nə vø pa paʁ.tiʁ/

غلط‌های رایج

❌✅چرا
Je vois le.Je le vois.ضمیر قبل از فعل
Il souvent vient.Il vient souvent.قید بین فاعل و فعل نمی‌آید
Je ne pas veux.Je ne veux pas.pas بعد از فعل
Demain pars je.Demain, je pars.قیدِ مقدم فاعل را جابه‌جا نمی‌کند
Une rouge voiture.Une voiture rouge.صفتِ رنگ بعد از اسم
Ne fumer pas.Ne pas fumer.با مصدر، ne pas با هم می‌آیند

چرا فرانسه ترتیب را نمی‌شکند

وقتی پایانه‌ها رفتند، ترتیب جایشان را گرفت

در لاتین هر اسم پایانه داشت که نقشش را نشان می‌داد:

لاتیننقشتلفظ
Marcusفاعل/maʁ.ky/
Marcumمفعول/maʁ.kɔm/

پس ترتیب آزاد بود — Marcus Paulum videt و Paulum Marcus videt هر دو یعنی «مارکوس پل را می‌بیند».

در گذر به فرانسه این پایانه‌ها فرسوده شدند و افتادند. حالا Marc هم فاعل است هم مفعول، و تنها چیزی که تفاوت را نشان می‌دهد جای کلمه است:

Marc voit Paul. ≠ Paul voit Marc.

پس فرانسه ناچار شد ترتیب را سفت کند. آزادی‌ای که لاتین داشت، هزینه‌ی از دست دادنِ پایانه‌ها بود.

فارسی راهِ سومی رفت: «را» را نگه داشت. برای همین در فارسی می‌شود گفت «کتاب را من خریدم» و کسی گیج نمی‌شود — آن «را» همان کاری را می‌کند که پایانه‌ی لاتین می‌کرد.

نکته‌ی عملی: هر وقت وسوسه شدی جمله را مثل فارسی بچینی، این را به یاد بیاور — فرانسه «را» ندارد، پس جای کلمه تنها نشانه است.

مرتبط