FlexiLingoدر یک خط
yجای هر چیزی می‌نشیند که باàآمده، وenجای هر چیزی که باdeیا با یک مقدار آمده.
جدول
| ضمیر | جانشینِ چه | نمونه |
|---|---|---|
y /i/ | à /a/ + چیز | Je pense à mon travail /ʒə pɑ̃s a mɔ̃ tʁa.vaj/ → J'y pense. /ʒi pɑ̃s/ |
y /i/ | مکان | Je vais à Paris /ʒə vɛ.z‿a pa.ʁi/ → J'y vais. /ʒi vɛ/ |
en /ɑ̃/ | de /də/ + چیز | Je parle de ce film /ʒə paʁl də sə film/ → J'en parle. /ʒɑ̃ paʁl/ |
en /ɑ̃/ | مقدار | J'ai deux frères /ʒe dø fʁɛʁ/ → J'en ai deux. /ʒɑ̃.n‿e dø/ |
en /ɑ̃/ | du /dy//de la /də la//des /de/ | Je bois du café /ʒə bwa dy ka.fe/ → J'en bois. /ʒɑ̃ bwa/ |
en /ɑ̃/ | مبدأ | Je viens de Lyon /ʒə vjɛ̃ də ljɔ̃/ → J'en viens. /ʒɑ̃ vjɛ̃/ |
هر دو، مثل بقیه‌ی ضمیرها، قبل از فعل می‌آیند.
y — دو کار
۱. جای مکان
هر حرف اضافه‌ی مکانی، نه فقط à:
Je vais à la banque. /ʒə vɛ.z‿a la bɑ̃k/ | J'y vais. /ʒi vɛ/ |
Il habite en France. /il a.bi.t‿ɑ̃ fʁɑ̃s/ | Il y habite. /il i a.bit/ |
Le livre est sur la table. /lə li.vʁ‿ɛ syʁ la tabl/ | Le livre y est. /lə livʁ i ɛ/ |
Je travaille dans ce bureau. /ʒə tʁa.vaj dɑ̃ sə by.ʁo/ | J'y travaille. /ʒi tʁa.vaj/ |
۲. جای à + چیز (نه آدم)
Je pense à mes examens. /ʒə pɑ̃s a me.z‿ɛɡ.za.mɛ̃/ | J'y pense. /ʒi pɑ̃s/ |
Je réponds à la question. /ʒə ʁe.pɔ̃ a la kɛs.tjɔ̃/ | J'y réponds. /ʒi ʁe.pɔ̃/ |
Il s'intéresse à la musique. /il sɛ̃.te.ʁɛs a la my.zik/ | Il s'y intéresse. /il si ɛ̃.te.ʁɛs/ |
مرزِ
yوlui: اگر بعد ازàآدم باشد →lui/leur. اگر چیز باشد →y.
Je pense à Marie→Je pense à elle·Je pense à mon travail→J'y pense
en — سه کار
۱. جای de + چیز
Je parle de ce problème. /ʒə paʁl də sə pʁɔ.blɛm/ | J'en parle. /ʒɑ̃ paʁl/ |
J'ai besoin d'aide. /ʒe bə.zwɛ̃ dɛd/ | J'en ai besoin. /ʒɑ̃.n‿e bə.zwɛ̃/ |
Il est content de son travail. /il ɛ kɔ̃.tɑ̃ də sɔ̃ tʁa.vaj/ | Il en est content. /il ɑ̃.n‿ɛ kɔ̃.tɑ̃/ |
۲. جای اسمِ بی‌شمار یا نامعین
Je bois du café. /ʒə bwa dy ka.fe/ | J'en bois. /ʒɑ̃ bwa/ |
Elle mange de la salade. /ɛl mɑ̃ʒ də la sa.lad/ | Elle en mange. /ɛl ɑ̃ mɑ̃ʒ/ |
J'achète des pommes. /ʒa.ʃɛt de pɔm/ | J'en achète. /ʒɑ̃.n‿a.ʃɛt/ |
۳. با مقدار — و مقدار می‌ماند
این نکته‌ی مهم است: وقتی عدد یا مقدار در جمله هست، en می‌آید ولی عدد تکرار می‌شود:
J'ai trois frères. /ʒe tʁwa fʁɛʁ/ | J'en ai trois. /ʒɑ̃.n‿e tʁwa/ |
Je veux un café. /ʒə vø.z‿œ̃ ka.fe/ | J'en veux un. /ʒɑ̃ vø.z‿œ̃/ |
Il a beaucoup d'amis. /il a bo.ku da.mi/ | Il en a beaucoup. /i.l‿ɑ̃.n‿a bo.ku/ |
Elle achète un kilo de riz. /ɛl a.ʃɛ.t‿œ̃ ki.lo də ʁi/ | Elle en achète un kilo. /ɛl ɑ̃.n‿a.ʃɛ.t‿œ̃ ki.lo/ |
در فارسی این تکرار عجیب است، ولی در فرانسه بدون آن جمله ناقص است:
J'en aiیعنی «دارمشان»، ولیJ'en ai troisیعنی «سه تا دارم».
در منفی
| مثبت | منفی |
|---|---|
J'en ai un. /ʒɑ̃.n‿e œ̃/ | Je n'en ai pas. /ʒə nɑ̃.n‿e pa/ — عدد می‌افتد |
J'y vais. /ʒi vɛ/ | Je n'y vais pas. /ʒə ni vɛ pa/ |
در گذشته و با دو فعل
| تلفظ | ||
|---|---|---|
| گذشته | J'y suis allé. J'en ai pris. | /ʒi sɥi.z‿a.le/ · /ʒɑ̃.n‿e pʁi/ |
| دو فعل | Je vais y aller. Je veux en acheter. | /ʒə vɛ.z‿i a.le/ · /ʒə vø.z‿ɑ̃.n‿aʃ.te/ |
| امر مثبت | Vas-y ! Prends-en ! | /va.zi/ · /pʁɑ̃.z‿ɑ̃/ |
| امر منفی | N'y va pas ! N'en prends pas ! | /ni va pa/ · /nɑ̃ pʁɑ̃ pa/ |
آن
sدرVas-y: امرِallerمعمولاًVaاست، ولی قبل ازyوenیکsمی‌گیرد تا لیزون بشود —Vas-y/va.zi/. همین برای فعل‌های-er:Manges-en !
مثال‌ها
| فارسی | فرانسه | تلفظ |
|---|---|---|
| می‌روم آنجا. | J'y vais. | /ʒi vɛ/ |
| بهش فکر می‌کنم. (به موضوع) | J'y pense. | /ʒi pɑ̃s/ |
| ازش حرف می‌زنم. | J'en parle. | /ʒɑ̃ paʁl/ |
| دو تا دارم. | J'en ai deux. | /ʒɑ̃.n‿e dø/ |
| هیچ ندارم. | Je n'en ai pas. | /ʒə nɑ̃.n‿e pa/ |
| بهش نیاز دارم. | J'en ai besoin. | /ʒɑ̃.n‿e bə.zwɛ̃/ |
| برو دیگر! | Vas-y ! | /va.zi.ɡʁɛk/ |
| بردار ازش! | Prends-en ! | /pʁɑ̃.z‿ɑ̃/ |
| زیاد دارد. | Il en a beaucoup. | /i.l‿ɑ̃.n‿a bo.ku/ |
| رفتم آنجا. | J'y suis allé. | /ʒi sɥi.z‿a.le/ |
غلط‌های رایج
| ❌ | ✅ | چرا |
|---|---|---|
J'en ai. وقتی «سه تا دارم» | J'en ai trois. | مقدار با en تکرار می‌شود |
Je y vais. | J'y vais. | je جلوی y حذف می‌شود |
J'y pense برای یک آدم | Je pense à lui. | y برای آدم نیست |
Va-y ! | Vas-y ! | آن s برای لیزون است |
Je en veux. | J'en veux. | حذف الزامی است |
چرا دو کلمه‌ی به این کوچکی این‌قدر کار می‌کنند
هر دو قید مکان بودند
y از لاتین ibi می‌آید یعنی «آنجا»، و en از inde یعنی «از آنجا». یعنی در اصل یک جفتِ متقارن بودند: یکی مقصد، یکی مبدأ.
بعد گسترش پیدا کردند به هر چیزی که با همان حرف اضافه می‌آمد — چون à هم مقصدِ مکانی می‌سازد هم مقصدِ معنایی (penser à)، و de هم مبدأ می‌سازد هم منشأ (parler de).
ایتالیایی هم دقیقاً همین دو را دارد: ci و ne. اسپانیایی از دستشان داد و حالا مجبور است حرف اضافه را کامل تکرار کند.
نکته‌ی عملی: اگر گیر کردی که y بگذاری یا en، به حرف اضافه‌ی خودِ فعل نگاه کن، نه به معنی. penser à → y · parler de → en. همین.