در یک خط
àبرای ساعت،enبرای ماه و سال و فصل،dansبرای «… دیگر»، وleبدون هیچ حرف اضافهای برای روزهای هفته.
جدول
| با چه | حرف اضافه | نمونه |
|---|---|---|
| ساعت | à /a/ | à trois heures /a tʁwa.z‿œʁ/ |
| ماه | en /ɑ̃/ au mois de /o mwa də/ | en mars /ɑ̃ maʁs/ |
| سال | en /ɑ̃/ | en 2026 /ɑ̃ dø mil vɛ̃t.sis/ |
| فصل | en /ɑ̃/ — جز بهار | en été /ɑ̃.n‿e.te/ · au printemps /o pʁɛ̃.tɑ̃/ |
| قرن | au /o/ | au XXIe siècle /o iksɡ.zi sjɛkl/ |
| روزِ هفته | هیچ | lundi /lœ̃.di/ le lundi /lə lœ̃.di/ |
| تاریخ | le /lə/ | le 15 mars /lə kɛ̃z maʁs/ |
| بخشِ روز | le /lə/ | le matin /lə ma.tɛ̃/ le soir /lə swaʁ/ |
| مدتِ آینده | dans /dɑ̃/ | dans deux jours /dɑ̃ dø ʒuʁ/ |
| از … تا حالا | depuis /də.pɥi/ | depuis deux ans /də.pɥi dø.z‿ɑ̃/ |
| طولِ کار | pendant /pɑ̃.dɑ̃/ | pendant deux heures /pɑ̃.dɑ̃ dø.z‿œʁ/ |
| مدتِ اتمام | en /ɑ̃/ | en deux heures /ɑ̃ dø.z‿œʁ/ |
| قبل از | avant /a.vɑ̃/ | avant midi /a.vɑ̃ mi.di/ |
| بعد از | après /a.pʁɛ/ | après le déjeuner /a.pʁɛ lə de.ʒø.ne/ |
| تا | jusqu'à /ʒys.ka/ | jusqu'à demain /ʒys.ka də.mɛ̃/ |
| از … تا | de … à /də a/ | de 9h à 17h /də nœ.v‿œʁ a di.sɛ.t‿œʁ/ |
| حدودِ | vers /vɛʁ/ | vers trois heures /vɛʁ tʁwa.z‿œʁ/ |
چرا بعضی زمانها حرف اضافه میخواهند و بعضی نه
در فارسی هیچکدام نمیخواهند — «ساعت هشت میروم» و «فردا برمیگردم» هر دو لختاند. برای همین یک جملهی کاملاً عادی مثل این گیجکننده میشود:
Je pars à huit heures et je reviens demain.ساعت هشت میروم و فردا برمیگردم. /ʒə paʁ a ɥi.t‿œʁ e ʒə ʁə.vjɛ̃ də.mɛ̃/
در یک جمله، یکی à گرفته و دیگری نگرفته. تفاوت در نوعِ آن کلمه است، نه در معنی:
| نوعِ عبارتِ زمان | حرف اضافه | چرا |
|---|---|---|
عددی روی ساعت یا تقویم — huit heures midi mars 2026 | میخواهد | خودش فقط یک عدد است؛ باید بگویی نسبتِ کار با آن عدد چیست |
قیدی که خودش «آن وقت» معنی میدهد — demain hier aujourd'hui ce soir lundi | نمیخواهد | معنیِ «در آن زمان» از قبل داخلش هست؛ حرف اضافه تکراری میشود |
آزمونش ساده است: آن کلمه بهتنهایی جوابِ «کِی؟» را میدهد یا نه.
demainبهتنهایی جواب است → لخت میآید.huit heuresبهتنهایی فقط یک عدد است →àمیخواهد.
و آن à همان àی همیشگی است، نه یک قاعدهی تازه: à Paris یک نقطه در مکان، à huit heures یک نقطه در زمان. یک حرف اضافه، یک معنی — تفصیلش در a-quatre-kar.
تله: à demain غلط نیست، ولی معنیِ دیگری دارد
| تلفظ | ||
|---|---|---|
Je reviens demain. | فردا برمیگردم — جمله | /ʒə ʁə.vjɛ̃ də.mɛ̃/ |
À demain ! | تا فردا! — خداحافظی، جمله نیست | /a də.mɛ̃/ |
❌
Je reviens à demain.— این دو تا را قاطی میکند و غلط است.
چهار جای پرتکرارِ اشتباه
۱. روزهای هفته حرف اضافه نمیگیرند
| ❌ | ✅ |
|---|---|
le lundi je viens برای یک بار | Lundi, je viens. |
à lundi برای «دوشنبه میآیم» | Lundi — ولی À lundi ! یعنی «تا دوشنبه» |
en lundi | lundi |
و le معنی را از «یک بار» به «عادت» میبرد:
Lundi, je travaille.— دوشنبهی این هفتهLe lundi, je travaille.— دوشنبهها
۲. en در برابر dans
| معنی | تلفظ | |
|---|---|---|
Je le fais en une heure. | یک ساعت طول میکشد تا تمامش کنم | /ʒə lə fɛ.z‿ɑ̃.n‿y.n‿œʁ/ |
Je le fais dans une heure. | یک ساعت دیگر انجامش میدهم | /ʒə lə fɛ dɑ̃.z‿y.n‿œʁ/ |
enمدتِ لازم،dansفاصله تا شروع. این دو را قاطی کردن یکی از رایجترین خطاهاست.
۳. avant و après — با اسم و با فعل
| با اسم | با فعل | |
|---|---|---|
| قبل از | avant le repas /a.vɑ̃ lə ʁə.pa/ | avant de manger /a.vɑ̃ də mɑ̃.ʒe/ |
| بعد از | après le repas /a.pʁɛ lə ʁə.pa/ | après avoir mangé /a.pʁɛ.z‿a.vwaʁ mɑ̃.ʒe/ |
avant de + مصدر، ولی après + مصدرِ گذشته:
Avant de partir, j'ai mangé.— قبل از رفتنAprès être parti, il a téléphoné.— بعد از رفتن
تفصیلش در infinitif-passe.
۴. pour — فقط برای برنامهی آینده
| تلفظ | ||
|---|---|---|
Je pars pour trois jours. | برای سه روز میروم — قصد | /ʒə paʁ puʁ tʁwa ʒuʁ/ |
Je suis parti pendant trois jours. | سه روز رفته بودم — واقعیت | /ʒə sɥi paʁ.ti pɑ̃.dɑ̃ tʁwa ʒuʁ/ |
pourوقتی میآید که مدت هنوز طی نشده. برای گذشتهpendantاست.
عبارتهای زمانیِ بدون حرف اضافه
اینها هیچ حرف اضافهای نمیگیرند و مستقیم میآیند:
| فرانسه | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
aujourd'hui | /o.ʒuʁ.dɥi/ | امروز |
hier demain | /jɛʁ/ · /də.mɛ̃/ | دیروز · فردا |
ce matin | /sə ma.tɛ̃/ | امروز صبح |
cette semaine | /sɛt sə.mɛn/ | این هفته |
l'année dernière | /a.ne dɛʁ.njɛʁ/ | سال گذشته |
tous les jours | /tu le ʒuʁ/ | هر روز |
la semaine prochaine | /sə.mɛn pʁo.ʃɛn/ | هفتهی آینده |
❌
dans cette semaine✅cette semaine
jusqu'à — و ادغامش
jusqu'à demain /ʒys.ka də.mɛ̃/ | تا فردا |
jusqu'au mois de mai /ʒys.ko mwa də mɛ/ | تا ماه مه — à + le |
jusqu'aux vacances /ʒys.ko va.kɑ̃s/ | تا تعطیلات — à + les |
jusqu'à ce que /ʒys.ka sə kə/ + التزامی | تا وقتی که — در subjonctif-declencheurs /syb.ʒɔ̃k.tif.də.klɑ̃.ʃœʁ/ |
مثالها
| فارسی | فرانسه | تلفظ |
|---|---|---|
| ساعت سه میآیم. | Je viens à trois heures. | /ʒə vjɛ̃.z‿a tʁwa.z‿œʁ/ |
| در ماه مارس. | En mars. | /ɑ̃ maʁs/ |
| در بهار. | Au printemps. | /o pʁɛ̃.tɑ̃/ |
| دو روز دیگر. | Dans deux jours. | /dɑ̃ dø ʒuʁ/ |
| در دو ساعت تمامش کردم. | Je l'ai fini en deux heures. | /ʒə le fi.ni ɑ̃ dø.z‿œʁ/ |
| قبل از رفتن. | Avant de partir. | /a.vɑ̃ də paʁ.tiʁ/ |
| بعد از غذا. | Après le repas. | /a.pʁɛ lə ʁə.pa/ |
| تا فردا. | Jusqu'à demain. | /ʒys.ka də.mɛ̃/ |
| حدود ساعت هشت. | Vers huit heures. | /vɛʁ ɥi.t‿œʁ/ |
| این هفته. | Cette semaine. | /sɛt sə.mɛn/ |
غلطهای رایج
| ❌ | ✅ | چرا |
|---|---|---|
en lundi | lundi | روزِ هفته حرف اضافه نمیگیرد |
dans mars | en mars | ماه en میگیرد |
en printemps | au printemps | تنها فصلِ استثنا |
dans deux heures برای مدتِ کار | en deux heures | en مدتِ لازم است |
avant manger | avant de manger | با فعل de لازم است |
dans cette semaine | cette semaine | عبارتِ زمانی حرف اضافه ندارد |
Je reviens à demain. | Je reviens demain. | demain خودش «آن وقت» است؛ À demain ! فقط خداحافظی است |
چرا en هم برای ماه است هم برای مدت
یک حرف اضافه با دو ریشهی درهمرفته
en از لاتین in میآید — یعنی «در، درون».
en mars یعنی «درونِ ماه مارس» — یک ظرفِ زمانی که کار در آن میافتد. همانطور که en France یعنی درونِ فرانسه.
en deux heures هم دقیقاً همین است: «درونِ دو ساعت» — کارِ کامل درونِ آن بازه جا میشود.
و همین توضیح میدهد چرا dans فرق دارد. dans از لاتین de intus میآید یعنی «از درون بیرون» — یعنی حرکت به سمتِ بیرونِ یک بازه.
dans deux heures— دو ساعت بگذرد و بعد از آن، کار شروع میشودen deux heures— کار داخلِ آن دو ساعت تمام میشود
نکتهی عملی که همیشه جواب میدهد: از خودت بپرس کار داخلِ آن مدت اتفاق میافتد یا بعد از آن.
داخل → en · بعد → dans