FlexiLingoدر یک خط
کسر با عددِ ترتیبی ساخته می‌شود، درصد
pour centاست، و فعل‌های تغییر (augmenter،baisser)deوàرا جوری می‌گیرند که معنی را کاملاً عوض می‌کند.
جدول
| کسر | فرانسه | تلفظ |
|---|---|---|
| ۱/۲ | un demi la moitié | /œ̃ də.mi/ · /mwa.tje/ |
| ۱/۳ | un tiers | /œ̃ tjɛʁ/ |
| ۱/۴ | un quart | /œ̃ kaʁ/ |
| ۲/۳ | deux tiers | /dø tjɛʁ/ |
| ۳/۴ | trois quarts | /tʁwa kaʁ/ |
| ۱/۵ | un cinquième | /œ̃ sɛ̃.kjɛm/ |
| ۱/۱۰ | un dixième | /œ̃ di.zjɛm/ |
| ۱/۱۰۰ | un centième | /œ̃ sɑ̃.sjɛm/ |
فقط سه کسرِ اول کلمه‌ی خاص دارند:
demi·tiers·quart. از یک‌پنجم به بعد همان عددِ ترتیبی است —un cinquième·un sixième.
درصد
| فرانسه | تلفظ | |
|---|---|---|
| ۲۰٪ | vingt pour cent | /vɛ̃ puʁ sɑ̃/ |
| ۵۰٪ | cinquante pour cent | /sɛ̃.kɑ̃t puʁ sɑ̃/ |
| ۰٫۵٪ | zéro virgule cinq pour cent | /ze.ʁo viʁ.ɡyl sɛ̃k puʁ sɑ̃/ |
| صد در صد | cent pour cent | /sɑ̃ puʁ sɑ̃/ |
نوشتنش: 20 % — با فاصله قبل از علامت، برخلاف انگلیسی.
فعل با درصد مفرد است یا جمع
| تلفظ | ||
|---|---|---|
20 % des étudiants sont venus. | با اسمِ جمع → فعل جمع | /vɛ̃ puʁ.sɑ̃ de.z‿e.ty.djɑ̃ sɔ̃ və.ny/ |
20 % de la classe est venue. | با اسمِ مفرد → فعل مفرد | /vɛ̃ puʁ.sɑ̃ də la klas ɛ və.ny/ |
فعل با اسمِ بعد از de مطابقت می‌کند، نه با عدد.
la moitié و la plupart — همین قاعده
| تلفظ | ||
|---|---|---|
La moitié des étudiants sont partis. | جمع | /la mwa.tje de.z‿e.ty.djɑ̃ sɔ̃ paʁ.ti/ |
La plupart des gens pensent que… | جمع | /la ply.paʁ de ʒɑ̃ pɑ̃s kə/ |
La majorité des votes a été… | مفرد یا جمع، هر دو پذیرفته | /la ma.ʒo.ʁi.te de votz a e.te/ |
فعل‌های تغییر — و آن de و à
این جدول در بخشِ نوشتاریِ آزمون مستقیماً امتیاز می‌آورد:
| فعل | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
augmenter | /oɡ.mɑ̃.te/ | زیاد شدن |
baisser diminuer | /bɛ.se/ · /di.mi.ny.e/ | کم شدن |
doubler | /du.ble/ | دو برابر شدن |
tripler | /tʁi.ple/ | سه برابر شدن |
atteindre | /a.tɛ̃dʁ/ | رسیدن به |
passer de … à … | /pa.se də a/ | از … به … رفتن |
rester stable | /ʁɛs.te stabl/ | ثابت ماندن |
varier | /va.ʁje/ | نوسان داشتن |
و دو حرف اضافه که معنی را عوض می‌کنند:
| ساخت | معنی | تلفظ |
|---|---|---|
augmenter de 10 % | ۱۰٪ رشد کرد — مقدارِ تغییر | /oɡ.mɑ̃.te də di puʁ.sɑ̃/ |
augmenter à 10 % | به ۱۰٪ رسید — مقدارِ نهایی | /oɡ.mɑ̃.te a di puʁ.sɑ̃/ |
passer de 20 à 30 | از ۲۰ به ۳۰ رفت | /pa.se də vɛ̃.t‿a tʁɑ̃t/ |
این تفاوت واقعی است: اگر چیزی از ۲۰٪ به ۳۰٪ برود،
augmenter de 10 pointsاست، نهde 10 %. در متنِ آماری، points برای درصدِ درصد به کار می‌رود.
توصیفِ نمودار — واژگانِ لازم
| فرانسه | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
le graphique | /ɡʁa.fik/ | نمودار |
le tableau | /ta.blo/ | جدول |
la courbe | /kuʁb/ | منحنی |
l'axe | /aks/ | محور |
la hausse | /os/ | افزایش |
la baisse | /bɛs/ | کاهش |
le pic | /pik/ | اوج |
la moyenne | /mwa.jɛn/ | میانگین |
la tendance | /tɑ̃.dɑ̃s/ | روند |
selon | /sə.lɔ̃/ | بر اساسِ |
d'après | /da.pʁɛ/ | طبقِ |
par rapport à | /paʁ ʁa.pɔʁ a/ | نسبت به |
environ à peu près | /ɑ̃.vi.ʁɔ̃/ · /a pø pʁɛ/ | تقریباً |
plus de | /ply də/ | بیش از |
moins de | /mwɛ̃ də/ | کمتر از |
عبارت‌های آماری آماده
| فرانسه | تلفظ | معنی |
|---|---|---|
Selon cette étude, … | /sə.lɔ̃ sɛt e.tyd/ | بر اساس این مطالعه |
D'après le graphique, … | /da.pʁɛ lə ɡʁa.fik/ | طبق نمودار |
Le nombre de … a augmenté de 10 %. | /lə nɔ̃bʁ də a oɡ.mɑ̃.te də di puʁ.sɑ̃/ | تعدادِ … ۱۰٪ زیاد شد |
On constate une hausse de … | /ɔ̃ kɔ̃s.tat yn os də/ | افزایشی دیده می‌شود در |
La majorité des personnes interrogées … | /la ma.ʒo.ʁi.te de pɛʁ.sɔnz ɛ̃.tɛ.ʁo.ʒe/ | بیشترِ پاسخ‌دهندگان |
Un sur trois … | /œ̃ syʁ tʁwa/ | یکی از سه نفر |
Deux fois plus de … | /dø fwa ply də/ | دو برابرِ … |
par rapport à l'année dernière | /paʁ ʁa.pɔʁ a la.ne dɛʁ.njɛʁ/ | نسبت به سال گذشته |
un sur troisساختِ پرکاربردی است:Un Français sur deux …— یکی از هر دو فرانسوی.
مثال‌ها
| فارسی | فرانسه | تلفظ |
|---|---|---|
| بیست درصدِ دانشجوها. | Vingt pour cent des étudiants. | /vɛ̃ puʁ sɑ̃ de.z‿e.ty.djɑ̃/ |
| نصفِ کلاس. | La moitié de la classe. | /la mwa.tje də la klas/ |
| دو سوم. | Deux tiers. | /dø tjɛʁ/ |
| سه چهارم. | Trois quarts. | /tʁwa kaʁ/ |
| ده درصد زیاد شد. | Ça a augmenté de dix pour cent. | /sa a oɡ.mɑ̃.te də di puʁ sɑ̃/ |
| از بیست به سی رسید. | C'est passé de vingt à trente. | /sɛ pa.se də vɛ̃.t‿a tʁɑ̃t/ |
| طبق این نمودار. | D'après ce graphique. | /da.pʁɛ sə ɡʁa.fik/ |
| نسبت به سال گذشته. | Par rapport à l'année dernière. | /paʁ ʁa.pɔʁ a la.ne dɛʁ.njɛʁ/ |
| یکی از هر سه نفر. | Une personne sur trois. | /yn pɛʁ.sɔn syʁ tʁwa/ |
| تعداد کم شد. | Le nombre a baissé. | /lə nɔ̃bʁ a bɛ.se/ |
غلط‌های رایج
| ❌ | ✅ | چرا |
|---|---|---|
20% بدون فاصله | 20 % | فرانسه فاصله می‌گذارد |
pourcent | pour cent | دو کلمه است |
augmenter à 10 % برای رشد | augmenter de 10 % | de مقدارِ تغییر است |
un troisième برای ۱/۳ | un tiers | کسرِ یک‌سوم کلمه‌ی خاص دارد |
20 % des gens est venu | … sont venus | فعل با اسمِ بعد از de |
une personne de trois | une personne sur trois | نسبت sur می‌گیرد |
tiers و quart از کجا آمدند
سه کسری که پیش از نظامِ عددی وجود داشتند
demi tiers quart هر سه مستقیماً از لاتین آمدند — dimidius · tertius · quartus — یعنی همان عددهای ترتیبیِ لاتین، دست‌نخورده.
چرا فقط این سه؟ چون پیش از ریاضیاتِ مدرن، آدم‌ها عملاً فقط با همین سه کسر سروکار داشتند: نصف، ثلث، ربع. در تجارت، در زمین، در ارث. کسرهای بزرگ‌تر لازم نمی‌شدند.
وقتی بعدها لازم شدند، زبان قاعده‌ی عمومی را به کار برد و un cinquième ساخت — همان -ièmeی عددهای ترتیبی.
ردشان در جاهای دیگر هم هست:
| کلمه | ریشه | تلفظ |
|---|---|---|
le Tiers-Monde | جهانِ سوم | /lə tjɛʁ.mɔ̃d/ |
un quartier | محله — در اصل «یک‌چهارمِ شهر» | /œ̃ kaʁ.tje/ |
une demi-heure | نیم‌ساعت | /yn də.mjœʁ/ |
un quart d'heure | ربع ساعت | /œ̃ kaʁ dœʁ/ |
همین در فارسی هم هست: «نصف»، «ثلث»، «ربع» هر سه عربی‌اند و مستقل، ولی «یک‌پنجم» ساختِ فارسیِ باقاعده است. دقیقاً همان الگو، در دو زبانِ بی‌ربط.