سؤال غیرمستقیم

در یک خط

سؤال که داخل جمله برود، دیگر سؤال نیست: نه وارونه می‌شود، نه علامت سؤال می‌گیرد، نه est-ce que دارد.

سؤالِ مستقیم	داخل جمله
`Où habites-tu ?` /u a.bit ty/	`Je ne sais pas où tu habites.` /ʒə nə sɛ pa u ty a.bit/
`Est-ce que tu viens ?` /ɛs kə ty vjɛ̃/	`Je ne sais pas si tu viens.` /ʒə nə sɛ pa si ty vjɛ̃/
`Qu'est-ce que tu fais ?` /kɛs.kə ty fɛ/	`Je ne sais pas ce que tu fais.` /ʒə nə sɛ pa sə kə ty fɛ/
`Qui vient ?` /ki vjɛ̃/	`Je ne sais pas qui vient.` /ʒə nə sɛ pa ki vjɛ̃/

#	چه چیزی
۱	وارونه‌سازی برداشته می‌شود — فاعل برمی‌گردد جلوی فعل
۲	`est-ce que` حذف می‌شود — و اگر سؤال بله/خیر بود، جایش `si` می‌آید
۳	علامت سؤال نمی‌گذاری — جمله خبری است

در سؤالِ مستقیم	در جمله
`est-ce que` /ɛs kə/ (بله/خیر)	`si` /si/
`qu'est-ce que` /kɛs.kə/	`ce que` /sə kə/
`qu'est-ce qui` /kɛs ki/	`ce qui` /sə ki/
`où` /u/ `quand` /kɑ̃/ `comment` /kɔ.mɑ̃/ `pourquoi` /puʁ.kwa/ `qui` /ki/ `combien` /kɔ̃.bjɛ̃/ `quel` /kɛl/	همان می‌مانند

savoir · demander · dire · comprendre · expliquer · se demander · voir · oublier

استثنا	چه چیزی
`si` /si/ اینجا «آیا» است، نه «اگر»	`Je ne sais pas si tu viens.` /ʒə nə sɛ pa si ty vjɛ̃/ = نمی‌دانم آیا می‌آیی
`si` /si/ + `il` /il/ می‌شکند	`s'il` /sil/ — ولی `si elle` /si ɛl/ نمی‌شکند
بعد از `si` /si/ هیچ‌وقت آینده‌ی شرطی نمی‌آید	ولی در سؤالِ غیرمستقیم می‌آید: `Je ne sais pas s'il viendra.` /ʒə nə sɛ pa sil vjɛ̃.dʁa/
در نوشتارِ رسمی گاهی وارونه می‌ماند	`Je ne sais pas où est la clé.` /ʒə nə sɛ pa.z‿u ɛ la kle/ — با فاعلِ اسمی مجاز است

فارسی	فرانسه	تلفظ
نمی‌دانم کجا زندگی می‌کنی	`Je ne sais pas où tu habites.`	/ʒə nə sɛ pa u ty a.bit/
نمی‌دانم آیا می‌آیی	`Je ne sais pas si tu viens.`	/ʒə nə sɛ pa si ty vjɛ̃/
نمی‌دانم چه کار می‌کنی	`Je ne sais pas ce que tu fais.`	/ʒə nə sɛ pa sə kə ty fɛ/
از من پرسید کِی می‌روم	`Il m'a demandé quand je partais.`	/il ma də.mɑ̃.de kɑ̃ ʒə paʁ.tɛ/
بگو ساعت چند است	`Dis-moi quelle heure il est.`	/di mwa kɛ.lœʁ i.lɛ/
نمی‌فهمم چه اتفاقی می‌افتد	`Je ne comprends pas ce qui se passe.`	/ʒə nə kɔ̃.pʁɑ̃ pa sə ki sə pas/

❌	✅	چرا
`Je ne sais pas où habites-tu.`	`Je ne sais pas où tu habites.`	وارونه‌سازی برداشته می‌شود
`Je ne sais pas est-ce que tu viens.`	`Je ne sais pas si tu viens.`	`est-ce que` می‌شود `si`
`Je ne sais pas qu'est-ce que tu fais.`	`Je ne sais pas ce que tu fais.`	`qu'est-ce que` می‌شود `ce que`
`Je ne sais pas où tu habites ?`	`… tu habites.`	جمله خبری است، علامت سؤال ندارد
`Je ne sais pas si il vient.`	`… s'il vient.`	`si` + `il` می‌شکند

«آیا» در برابر «اگر» — و چطور تشخیصشان بدهی

نمونه	`si` یعنی	چطور فهمیدی	تلفظ
`Je ne sais pas si tu viens.`	آیا	بعد از فعلِ دانستن/پرسیدن آمده	/ʒə nə sɛ pa si ty vjɛ̃/
`Si tu viens, je serai content.`	اگر	اولِ جمله، و جمله‌ی دوم نتیجه است	/si ty vjɛ̃ ʒə sə.ʁe kɔ̃.tɑ̃/

و یک تفاوتِ دستوریِ مهم:

	آینده بعدش می‌آید؟
`si` /si/ = آیا	✅ `Je ne sais pas s'il viendra.` /ʒə nə sɛ pa sil vjɛ̃.dʁa/
`si` /si/ = اگر	❌ `Si tu viens` /si ty vjɛ̃/ — نه ~~`viendras` /vjɛ̃.dʁa/~~

پس اگر بعد از si آینده دیدی، حتماً «آیا» است.